محمد يوسف حريرى
32
فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )
اخوان الشياطين ( ا ن ش ) إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطِينِ وَ كانَ الشَّيْطانُ لِرَبِّهِ كَفُوراً ( اسراء - 27 ) عنوانى است براى مبذرين ( اقدامكنندگان به تبذير ) به عنوان همزادگان شيطان . شيطانى كه نسبت به پروردگار خويش كفران پيشه بود . اخوان القردة و الخنازير جَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَ الْخَنازِيرَ ( مائده - 60 ) در خبر است چون آيهاى از سورهء مائده دربارهء بنى اسرائيل نازل شد كه مورد غضب خدا قرار گرفتند و به صورت بوزينگان و خوكان ( القرده و الخنازير ) در آمدند جهودان را اخوان القرده و الخنازير گفتند ( منهج الصادقين - ج 3 - ص 228 ) از ابن عباس روايت كردهاند كه منظور يهوديان است كه به واسطهء عصيان روز شنبه جوانانشان به صورت بوزينگان و پيرانشان به صورت خوكان مسخ شدند . مفسران گويند مقصود از بوزينگان اشاره به داستان روز شنبه و كسانى است كه به واسطهء نافرمانى آن روز بوزينه شدند و منظور از خوكان كسانى هستند كه به خوان عيسوى كفر ورزيدند و خداوند آنها را به صورت خوك درآورد . ( مجمع البيان ) اخوان لوط وَ عادٌ وَ فِرْعَوْنُ وَ إِخْوانُ لُوطٍ ( ق - 13 ) مراد قوم لوط ذكر كردهاند . اداى حروف اصطلاحى است در قرائت قرآن در تجويد ذكر ( - ) « مخارج حروف » است تا صداى هر حرفى چنانكه بايد شنيده شود . در بيان حروف ، قارى قرآن بايد رعايت مخارج و صفات را بنمايد يعنى بايد كلمات را با تأنى و آشكار و شمرده و با صفات لازم از مخارج مخصوص آنها ادا نمايد . ادريس ( ا ) پيامبرى است كه نام مباركش دوبار در قرآن مجيد ( مريم 56 - انبياء 85 ) ذكر شده است و طى 5 آيه راجع به حضرتش ذكر مطلب گرديده . قرآن كريم اين پيامبر را به صفاتى ممتاز موصوف گردانيده است . صفت صدق و راستى ( در سورهء مريم آيهء 56 ) صفت صبر و شكيبايى ( در سورهء انبياء آيهء 85 ) صفت بزرگى و بلندى مقام ( در سورهء مريم آيهء 57 ) حضرت ادريس از لحاظ تقدم زمانى بعد از حضرت آدم عليه السّلام در قرآن مجيد از پيامبران شمرده شد و به نقلى نيز بعد از حضرت آدم و حضرت شيث ( عليهما السلام ) او سومين پيامبر روى زمين است . به نقلى 50 صحيفه بر حضرتش نازل گرديد ، و به نقل مشهور 30 صحيفه . طبق نوشتهها آن حضرت صحف آسمانى را با قلم مىنوشت و خداوند به او علم نجوم و حساب عنايت فرمود كه اين خود معجزهاى براى ايشان محسوب مىشد . برخى او را اولين كسى مىدانند كه براى جهاد در راه خدا سوار بر اسب شد و اولين كسى كه لباس دوخت و پوشيد و به مردم آموخت ( و قبل از آن مردم از پوست حيوانات روپوش مىساختند ) . طبق نقلها شهر بنا كرد و بر مصر تسلط يافت . نام پدر آن حضرت را يرد ( ياريد - يا رد ) ذكر نمودهاند و گفتهاند در مصر و بنقلى در بابل متولد شد . در مورد سن حضرتش اختلاف كردهاند . برخى گويند به مرگ طبيعى وفات يافت و برخى گويند در دنيا نمرد و به آسمان صعود كرد ( و يا در حياتش به بهشت رفت ) حضرت ادريس عليه السّلام را از اجداد نوح عليه السّلام ميدانند . برخى مفسران او را با « خنوخ » يا « اخنوخ » يكى مىدانند . قدما او را « هرمس » و گاه